दैनिक जनमत

खर्चाच्या मर्यादा असणार, कडक आचारसंहिता

मुंबई, दि. १३ :
राज्यातील प्रदीर्घ काळापासून प्रतीक्षेत असलेल्या जिल्हा परिषद व पंचायत समिती निवडणुकांचा कार्यक्रम अखेर जाहीर झाला असून, राज्यातील १२ जिल्हा परिषदा आणि त्यांतर्गतच्या १२५ पंचायत समित्यांसाठी ५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी मतदान, तर ७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी मतमोजणी होणार आहे. या निवडणुकांमुळे ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांतील सत्तासमीकरणे ठरणार आहेत.

राज्य निवडणूक आयुक्त दिनेश वाघमारे यांनी आज मुंबईतील सह्याद्री अतिथिगृहात आयोजित पत्रकार परिषदेत ही माहिती दिली. यावेळी आयोगाचे सचिव सुरेश काकाणी उपस्थित होते. निवडणूक कार्यक्रम जाहीर होताच संबंधित जिल्ह्यांमध्ये आचारसंहिता तत्काळ लागू झाली आहे.

१२ जिल्ह्यांमध्ये निवडणूक रणधुमाळी

रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, पुणे, सातारा, सांगली, सोलापूर, कोल्हापूर, छत्रपती संभाजीनगर, परभणी, धाराशिव आणि लातूर या १२ जिल्हा परिषदांसह त्यांतर्गतच्या १२५ पंचायत समित्यांसाठी ही सार्वत्रिक निवडणूक होणार आहे.

या निवडणुकीसाठीची अधिसूचना १६ जानेवारी २०२६ रोजी संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांकडून प्रसिद्ध केली जाणार आहे. मतदानाची वेळ सकाळी ७.३० ते सायंकाळी ५.३० अशी असेल.

आचारसंहिता लागू; घोषणांवर निर्बंध

निवडणूक कार्यक्रम जाहीर झाल्यापासून संबंधित जिल्हा परिषद व पंचायत समिती क्षेत्रात आचारसंहिता लागू झाली आहे. या काळात मतदारांवर प्रभाव टाकणाऱ्या कोणत्याही घोषणा किंवा कृती करता येणार नाहीत. मात्र, नैसर्गिक आपत्ती व आपत्कालीन मदत कार्यावर आचारसंहितेची मर्यादा राहणार नाही.

प्रत्येक मतदाराला दोन मते

जिल्हा परिषद व पंचायत समिती निवडणुका एकाच वेळी होत असल्याने प्रत्येक मतदाराला दोन मते द्यावी लागणार आहेत. एक मत जिल्हा परिषद सदस्यासाठी, तर दुसरे मत पंचायत समिती निर्वाचक गणासाठी दिले जाईल.

नामनिर्देशनपत्रे ऑफलाईन पद्धतीनेच

या निवडणुकांसाठी नामनिर्देशनपत्रे व शपथपत्रे ऑफलाईन पद्धतीनेच स्वीकारली जाणार असल्याचे आयुक्तांनी स्पष्ट केले. राजकीय पक्ष व उमेदवारांच्या मागणीनुसार ही पद्धत कायम ठेवण्यात आली आहे.

जातवैधता प्रमाणपत्राबाबत स्पष्ट नियम

राखीव जागांवर निवडणूक लढविणाऱ्या उमेदवारांना जात प्रमाणपत्र आवश्यक असून, जातवैधता प्रमाणपत्र नसल्यास त्यासाठी अर्ज केल्याचा पुरावा सादर करावा लागेल. निकालानंतर सहा महिन्यांत जातवैधता प्रमाणपत्र सादर न केल्यास उमेदवाराची निवड भूतलक्षी प्रभावाने रद्द होईल.

२५ हजारांहून अधिक मतदान केंद्रे; पुरेशा ईव्हीएम

या निवडणुकांसाठी राज्यभरात २५,४८२ मतदान केंद्रे उभारण्यात येणार आहेत. त्यासाठी ५१,५३७ कंट्रोल युनिट्स आणि १,१०,३२९ बॅलेट युनिट्स उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे आयोगाने सांगितले.

१ जुलै २०२५ची मतदार यादी ग्राह्य

स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांसाठी १ जुलै २०२५ रोजी अस्तित्वात असलेली विधानसभा मतदार यादी ग्राह्य धरली जाणार आहे. दुबार नावे ओळखण्यासाठी संबंधित नोंदीजवळ (**) चिन्ह देण्यात आले आहे.

‘मताधिकार’ अ‍ॅपद्वारे माहिती

मतदारांना मतदान केंद्र, मतदार यादीतील नाव व उमेदवारांची माहिती मिळावी यासाठी ‘मताधिकार’ मोबाईल अ‍ॅप उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. हे अ‍ॅप Google Play Store वर उपलब्ध आहे.
याशिवाय mahasecvoterlist.in हे संकेतस्थळही कार्यरत आहे.

ज्येष्ठ नागरिक व दिव्यांगांना विशेष सुविधा

ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग, गरोदर महिला व तान्ह्या बाळांसह येणाऱ्या महिलांना मतदान केंद्रांवर प्राधान्य दिले जाईल. रॅम्प, व्हीलचेअर, पाणी, वीज, सावली व शौचालय आदी सुविधा उपलब्ध असतील. महिला मतदारसंख्या अधिक असलेल्या ठिकाणी ‘पिंक मतदान केंद्रे’ उभारली जाणार आहेत.

प्रचार समाप्तीनंतर जाहिरातींना बंदी

मतदानाच्या २४ तास आधी म्हणजे ३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी रात्री १२ वाजता जाहीर प्रचार संपेल. त्यानंतर कोणत्याही माध्यमातून जाहिरात किंवा प्रचार करता येणार नाही.
३ फेब्रुवारी रोजी रात्री १० नंतर सभा व ध्वनिक्षेपावरही बंदी राहील.

उमेदवारांसाठी खर्च मर्यादा

जिल्हा परिषद व पंचायत समिती निवडणुकांसाठी उमेदवारांना खालीलप्रमाणे कमाल खर्च मर्यादा लागू राहणार आहे –

७१ ते ७५ निवडणूक विभाग असलेल्या जिल्हा परिषदांसाठी
जिल्हा परिषद सदस्य : ९ लाख रुपये
पंचायत समिती सदस्य : ६ लाख रुपये
६१ ते ७० निवडणूक विभाग असलेल्या जिल्हा परिषदांसाठी
जिल्हा परिषद सदस्य : ७ लाख ५० हजार रुपये
पंचायत समिती सदस्य : ५ लाख २५ हजार रुपये
५० ते ६० निवडणूक विभाग असलेल्या जिल्हा परिषदांसाठी
जिल्हा परिषद सदस्य : ६ लाख रुपये
पंचायत समिती सदस्य : ४ लाख ५० हजार रुपये
निवडणूक प्रचाराच्या काळात उमेदवारांनी या खर्च मर्यादेचे काटेकोर पालन करणे बंधनकारक असून, खर्चाचा तपशील निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांकडे सादर करावा लागणार आहे.

एक नजर आकडेवारीवर

जिल्हा परिषद

• एकूण जागा : ७३१
• महिलांसाठी : ३६९
• अनुसूचित जाती : ८३
• अनुसूचित जमाती : २५
• नागरिकांचा मागासवर्ग : १९१

पंचायत समिती

• एकूण जागा : १,४६२
• महिलांसाठी : ७३१
• अनुसूचित जाती : १६६
• अनुसूचित जमाती : ३८
• नागरिकांचा मागासवर्ग : ३४२

महत्वाच्या तारखा

• अधिसूचना प्रसिद्धी : १६ जानेवारी २०२६
• नामनिर्देशनपत्रे : १६ ते २१ जानेवारी
• छाननी : २२ जानेवारी
• माघार : २७ जानेवारी
• मतदान : ५ फेब्रुवारी
• मतमोजणी : ७ फेब्रुवारी